پتاسیم چیست؟ 👅 برای بدن چه کاربردی دارد!

پتاسیم

اهمیت پتاسیم به شدت دست کم گرفته می شود. این ماده معدنی در رده الکترولیت ها طبقه بندی می گردد زیرا در آب بسیار واکنش پذیر است. هنگامی که در آب حل می شود، یون هایی با بار مثبت تولید می کند.

این ویژگی خاص به آن اجازه هدایت الکتریسیته را می دهد که اهمیت زیادی در بسیاری از فرآیندهای بدن دارد. نکته جالب این است که رژیم غذایی غنی از پتاسیم، فواید بیشماری برای داشتن سلامتی قوی دارد؛ این ماده می تواند به کاهش فشار خون و احتباس آب[1]، محافظت در برابر سکته مغزی[2] و جلوگیری از پوکی استخوان[3] و سنگ کلیه کمک نماید.

در این مقاله یک بررسی دقیق از پتاسیم و کارهایی که برای سلامتی بدن انجام می دهد، ارائه شده است.

پتاسیم

پتاسیم چیست؟

پتاسیم سومین ماده معدنی فراوان در بدن بوده و در تنظیم مایعات، ارسال سیگنال های عصبی و تنظیم انقباضات ماهیچه ای به بدن کمک می کند. تقریباً 98٪ پتاسیم بدن شما در سلول ها یافت می شود. از این مقدار، 80٪ در سلول های ماهیچه ای و 20٪ دیگر در استخوان ها، کبد و گلبول های قرمز خون می باشد.

هنگامی که این ماده وارد بدن شود به عنوان الکترولیت عمل می کند، و هنگامی که در آب قرار گیرد، الکترولیت در یون های مثبت یا منفی که توانایی هدایت الکتریسیته را دارند، حل می شود.

یون های پتاسیم بار مثبت دارند. بدن از این الکتریسیته برای مدیریت انواع فرایندها مثل تعادل مایعات[4]، سیگنال های عصبی و انقباضات ماهیچه ای استفاده می کند. بنابراین مقدار کم یا زیاد الکترولیت در بدن می تواند بر بسیاری از کارکردهای حیاتی تأثیر بگذارد.

پتاسیم

به تنظیم تعادل مایعات کمک می کند

تقریباً 60٪ بدن از آب تشکیل شده است. 40٪ از این آب در داخل سلول ها در ماده ای به نام مایع درون سلولی[5] (ICF) یافت می شود. بقیه آب نیز در خارج از سلول ها یعنی در خون، مایع نخاعی[6]، بین سلول ها و … وجود دارد.

به این مایعات مایع برون سلولی[7] (ECF) گفته می شود. جالب اینجاست که میزان آب موجود در ICF و ECF تحت تأثیر غلظت الکترولیت های آنها به ویژه پتاسیم و سدیم قرار می گیرد.

پتاسیم الکترولیت اصلی در ICF بوده و میزان آب درون سلول ها را تعیین می کند. سدیم نیز الکترولیت اصلی ECF است و میزان آب برون سلولی را مشخص می نماید.

تعداد الکترولیت ها نسبت به میزان مایعات را اسمولالیته[8] می گویند. در شرایط عادی، اسمولالیته در داخل و خارج سلول های یکسان است. به عبارت ساده تر، موازنه­ی الکترولیت ها در خارج و داخل سلول های شما برابر می باشد.

هنگامی که اسمولالیته نابرابر است، آب از سمتی که الکترولیت های کمتری دارد به سمتی که الکترولیت های بیشتری دارد حرکت می کند تا غلظت الکترولیت ها در دو طرف مساوی گردد.

این امر ممکن است به جمع شدن سلول ها در هنگام بیرون رفتن آب از آنها یا متورم شدن و ترکیدن آنها در هنگام حرکت آب به درون­شان منجر شود. به همین دلیل لازم است که مراقب بوده و از الکترولیت های مناسب (از جمله پتاسیم) استفاده نمائید.

حفظ تعادل مناسب مایعات برای داشتن حد مطلوبی از سلامتی، مهم است. تعادل ضعیف می تواند به کم شدن آب بدن[9] منجر گردد که به نوبه خود بر قلب و کلیه ها تأثیر می گذارد. یک رژیم غذایی سرشار از پتاسیم و جلوگیری از کم شدن آب بدن، می تواند به حفظ تعادل مناسب مایعات کمک کند.

پتاسیم در مایعات

پتاسیم برای سیستم عصبی مهم است

سیستم عصبی، پیام ها را بین مغز و بدن شما منتقل می کند. این پیام ها به صورت تکانه های عصبی[10] ارسال می شوند و به تنظیم انقباضات ماهیچه ای، ضربان قلب، رفلکس ها و بسیاری از عملکردهای دیگر بدن کمک می کنند.

جالب است بدانید که تکانه های عصبی توسط یون های سدیمِ در حال حرکت به درون سلول و یون های پتاسیمی که از سلول خارج می شوند، ایجاد می گردند. حرکت یون ها باعث تغییر ولتاژ سلول می شود و این تغییر ولتاژ یک تکانه عصبی را فعال می کند.

متأسفانه افت سطح پتاسیم خون می تواند بر توانایی بدن در ایجاد تکانه عصبی تأثیر بگذارد. دریافت مقدار کافی پتاسیم از رژیم غذایی، به حفظ عملکرد سالم عصب کمک می نماید.

پتاسیم

پتاسیم به تنظیم انقباضات ماهیچه ها و قلب کمک می کند

سیستم عصبی به تنظیم انقباضات ماهیچه ای کمک می کند؛ اما تغییر سطح پتاسیم خون می تواند بر سیگنال های عصبی در سیستم عصبی تأثیر بگذارد و ضعف انقباضات ماهیچه ای را به دنبال داشته باشد.

سطوح پایین و بالای پتاسیم در خون هردو می توانند با تغییر ولتاژ سلول های عصبی بر تکانه های عصبی تأثیر بگذارند. این ماده معدنی برای سلامت قلب نیز مهم است، زیرا حرکت آن به داخل و خارج سلول ها به حفظ ضربان منظم قلب کمک می کند.

هنگامی که سطح این ماده معدنی در خون خیلی بالا باشد، ممکن است قلب گشاد و سست شود. این امر می تواند انقباضات قلب را تضعیف نموده و موجب ضربان غیرطبیعی قلب شود.

به همین ترتیب، سطح پایین پتاسیم در خون نیز می تواند ضربان قلب را تغییر دهد. هنگامی که ضربان قلب صحیح نباشد، پمپاژ خون به مغز، اندام ها و ماهیچه ها به شکل موثر انجام نمی گیرد.

در بعضی موارد، آریتمی قلب یا ضربان نامنظم قلب می تواند کشنده باشد و به مرگ ناگهانی منجر گردد.

پتاسیم در غذا

فواید پتاسیم برای سلامتی

استفاده از یک رژیم غذایی غنی از پتاسیم، با بسیاری از مزایای چشمگیر سلامتی ارتباط دارد.

می تواند به کاهش فشار خون کمک کند:

تقریباً از هر سه آمریکایی یک نفر به فشار خون بالا مبتلا است. این امر یک عامل خطرساز برای بیماری های قلبی که علت اصلی مرگ در سراسر جهان است، بشمار می آید.

رژیم غذایی غنی از پتاسیم می تواند با کمک به بدن برای حذف سدیم اضافی، فشار خون را کاهش دهد. سطح بالای سدیم فشار خون را بالا می برد، مخصوصاً در افرادی که فشار خون آنها بالاست.

آنالیز 33 مطالعه نشان داد هنگامی که افراد مبتلا به پرفشاری خون میزان جذب پتاسیم را افزایش می دهند، فشار خون سیستولیک آنها به mmHg 49/3 و فشار خون دیاستولیک آنها به mmHg 96/1 کاهش می یابد.

در مطالعه ای دیگر که 1285 شرکت کننده در سنین 25 تا 64 سال داشت، دانشمندان دریافتند که فشار خون افرادی که بیشترین میزان پتاسیم را مصرف می کنند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان از این عنصر را دریافت می نمایند، کاهش پیدا می کند.

همچنین به طور متوسط فشار خون سیستولیک و فشار خون دیاستولیک افرادی که بیشترین میزان مصرف پتاسیم را داشتند به ترتیب mmHg 6 و mmHg 4 پایین تر بود.

پتاسیم

می تواند به محافظت در برابر سکته مغزی کمک کند:

سکته مغزی بر اثر عدم جریان خون به مغز رخ می دهد. این امر عامل مرگ بیش از 130000 آمریکایی در سال است. مطالعات متعدد نشان داده اند که داشتن یک رژیم غذایی غنی از پتاسیم ممکن است به جلوگیری از سکته مغزی کمک نماید.

با آنالیز 33 مطالعه که 128644 شرکت کننده داشتند، دانشمندان دریافتند در افرادی که بیشترین میزان پتاسیم را مصرف کرده اند در مقایسه با افرادی که کمترین میزان از این عنصر را در غذای خود داشتند، خطر سکته مغزی 24٪ کمتر است.

همچنین آنالیز 11 مطالعه با 247510 شرکت کننده نشان داد در افرادی که بیشترین میزان پتاسیم را دریافت می کنند، خطر سکته مغزی 24٪ کمتر می باشد.

محققان متوجه شدند که داشتن یک رژیم غذایی سرشار از این ماده معدنی، با کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی نیز ارتباط دارد.

پتاسیم

می تواند به پیشگیری از پوکی استخوان کمک کند:

پوکی استخوان بیماری است که نشانه های آن استخوان های توخالی و متخلخل می باشد. این امر غالباً با سطح کم کلسیم، یعنی ماده معدنی مهم برای سلامت استخوان ها، ارتباط دارد.

جالب است بدانید که طبق مطالعات انجام شده، یک رژیم غذایی غنی از پتاسیم می تواند با کاهش میزان کلسیمی که بدن از طریق ادرار از دست می دهد، به جلوگیری از پوکی استخوان کمک نماید.

در مطالعه ای که بر روی 62 زن سالم 45 تا 55 ساله صورت گرفت، دانشمندان دریافتند افرادی که بیشترین پتاسیم را مصرف می کنند بیشترین میزان تراکم استخوان[11] را دارند.

در مطالعه دیگری با 994 زن یائسه سالم، دانشمندان متوجه شدند افرادی که بیشترین میزان پتاسیم را دریافت می کنند، در استخوان های تحتانی کمر و لگن خود تراکم استخوان بیشتری دارند.

می تواند به پیشگیری از سنگ کلیه کمک کند:

سنگ های کلیه مجموعه ای از مواد هستند که ممکن است در ادرار غلیظ تشکیل شوند.

کلسیم یک ماده معدنی رایج در سنگ کلیه است؛ مطالعات مختلف نشان می دهند که پتاسیم سیترات باعث کاهش سطح کلسیم در ادرار می شود.

بدین ترتیب، پتاسیم می تواند به مبارزه با سنگ کلیه کمک کند. بسیاری از میوه ها و سبزیجات حاوی پتاسیم سیترات بوده و بنابراین افزودن این ماده به رژیم غذایی آسان می باشد.

در یک مطالعه چهار ساله بر روی 45619 مرد مشخص شد که خطر سنگ کلیه در افرادی که روزانه بیشترین میزان پتاسیم را دریافت می کنند، 51٪ کمتر است.

همچنین در مطالعه ای 12 ساله بر روی 91731 زن نیز دانشمندان دریافتند که خطر سنگ کلیه در افرادی که روزانه بیشترین میزان پتاسیم را مصرف می کنند، 35٪ کمتر می باشد.

پتاسیم

می تواند احتباس آب را کاهش دهد:

احتباس آب هنگامی اتفاق می افتد که مایعات اضافی در بدن تشکیل شوند. در طول تاریخ از پتاسیم برای درمان احتباس آب استفاده شده است.

مطالعات نشان می دهند که مصرف زیاد پتاسیم می تواند با افزایش تولید ادرار و کاهش سطح سدیم، به کاهش احتباس آب کمک کند.

منابع پتاسیم

پتاسیم در بسیاری از غذاهای کامل به ویژه میوه ها، سبزیجات و ماهی، فراوان یافت می شود. اکثر مقامات بهداشتی در این امر توافق دارند که دریافت روزانه 3500-4700 میلی گرم پتاسیم برای بدن مطلوب می باشد.

در اینجا مقدار پتاسیمی که می توانید از خوردن 5/3 اونس (100 گرم) از یک وعده غذایی غنی از این ماده معدنی دریافت کنید را نشان می دهیم.

• برگ چغندر، پخته شده: 909 میلی گرم

• سیب زمینی هندی، پخته شده: 670 میلی گرم

• لوبیا چیتی، پخته شده: 646 میلی گرم

• سیب زمینی سفید، پخته شده: 544 میلی گرم

• قارچ دکمه ای[12]، کبابی: 521 میلی گرم

• آووکادو: 485 میلی گرم

• سیب زمینی شیرین، پخته شده: 475 میلی گرم

• اسفناج، پخته شده: 466 میلی گرم

• کلم پیچ[13]: 447 میلی گرم

• سالمون، پخته شده: 414 میلی گرم

• موز: 358 میلی گرم

• نخودها، پخته شده: 271 میلی گرم

استفاده از مکمل های بدون نسخه، روش خوبی برای افزایش دریافت پتاسیم نیست. مسئولان غذایی در بسیاری از کشورها، پتاسیم موجود در مکمل های بدون نسخه را به 99 میلی گرم محدود می کنند؛ این میزان بسیار کمتر از مقداری است که می توان فقط از یک وعده از غذاهای کامل غنی از پتاسیم که در بالا ذکر شدند، دریافت نمود.

دلیل این محدودیت 99 میلی گرمی احتمالاً این است که بسیاری از مطالعات نشان داده اند که دوز بالای پتاسیم در مکمل ها می تواند به روده آسیب برساند و حتی به دلیل آریتمی قلب، منجر به مرگ شود.

با این حال ممکن است پزشک برای افرادی که از کمبود پتاسیم رنج می برند، دوز بالاتری را تجویز نماید.

بیشتر بخوانید : سوربات پتاسیم چیست ؟


[1] water retention

[2] stroke

[3] osteoporosis

[4] fluid balance

[5] intracellular fluid

[6] spinal fluid

[7] extracellular fluid

[8] osmolality

[9] dehydration

[10] nerve impulses

[11] bone mass

[12] Portobello mushrooms

[13] Kale

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *